Het verhaal van de Amsterdamse grachten | Hoogtepunten, bezoekersgids & meer

De Brouwersgracht, vaak verkozen tot mooiste straat van de stad, markeert de noordelijke grens van de centrale grachten van Amsterdam. Historisch gezien was dit gebied het industriële hart van de grachtengordel, de thuisbasis van talloze brouwerijen en leerlooierijen die het zoete water van de Amsterdamse grachten gebruikten. Tegenwoordig zijn de enorme voormalige pakhuizen met hun kleurrijke luiken omgebouwd tot een aantal van de meest gewilde woonlofts langs de Amsterdamse grachten. De locatie op het kruispunt van de vier belangrijkste waterwegen maakt het een centraal punt voor fotografen die de typisch Nederlandse weerspiegeling van metselwerk op het water vastleggen.

De Zwanenburgwal is een belangrijke waterweg in de voormalige Jodenbuurt, die historisch verbonden is met het bredere netwerk van Amsterdamse grachten. Deze gracht verwierf faam door zijn illustere bewoners, waaronder de schilder Rembrandt van Rijn en de filosoof Baruch Spinoza. Als je langs de Zwanenburgwal loopt, kun je genieten van weidse uitzichten over de Amstel, een perspectief dat veel van Rembrandts schetsen heeft geïnspireerd. Het is nog steeds een van de belangrijkste culturele stukken van de Amsterdamse grachten en slaat een brug tussen het middeleeuwse stadscentrum en de latere 17e-eeuwse uitbreidingen.

De Kloveniersburgwal, die vanaf de Nieuwmarkt in zuidelijke richting naar de Amstel stroomt, was ooit een verdedigingslinie voor de middeleeuwse stad. Naarmate de stad groeide, werd het een plek voor weelderige architectuur, in tegenstelling tot veel andere Amsterdamse grachten. Het meest opvallende voorbeeld is het Trippenhuis, een neoklassiek "dubbelhuis" gebouwd voor de wapenhandelaarsfamilie Trip, dat nu dienst doet als Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen. Als je dit deel van de Amsterdamse grachten verkent, krijg je een beeld van de overgang van militaire vestingwerken naar luxe woningen, met enkele van de meest imposante stenen gevels van de stad.

Eind jaren negentig werden de Amsterdamse grachten doorgetrokken naar het Oostelijk Havengebied als onderdeel van een modern woonproject op het Java-eiland. Grachten zoals de Brantasgracht, Majanggracht en Serangracht werden uitgegraven om de traditionele, op water gebaseerde identiteit van de stad in een hedendaagse omgeving te plaatsen. Deze Amsterdamse grachten zijn smal en intiem en worden doorkruist door kleine, creatief ontworpen voetgangersbruggen die in contrast staan met de historische stenen bogen van het stadscentrum. Deze moderne Amsterdamse grachten zijn vernoemd naar Indonesische eilanden en rivieren en laten zien hoe de stad water blijft gebruiken als middel voor hoogwaardig stedelijk leven en duurzame ontwikkeling.

Om de Amsterdamse grachten als een local te ervaren, huur je een fiets en rijd je over de geplaveide paden van de Prinsengracht of Herengracht. Met deze activiteit van gemiddelde intensiteit kun je in één middag enkele kilometers van de Amsterdamse grachten afleggen. Je voelt de bries en hoort het constante gerinkel van fietsbellen. Stevige schoenen worden aanbevolen voor de ongelijke stenen langs de Amsterdamse grachten. Dit is ideaal voor reizigers die de stad snel willen zien.

Wandelen door de historische "Negen Straatjes" die de belangrijkste Amsterdamse grachten doorsnijden is een activiteit met een hoge beloning en een lage intensiteit voor shoppers en fotografen. Deze microwijk strekt zich uit over de Amsterdamse grachten en biedt uitzicht op scheve gevels en etalages van boetieks. Reken op 2 tot 3 uur dwalen tussen de bruggen van de Amsterdamse grachten. Het is een romantische en gezinsvriendelijke manier om te voet de sfeer van de Amsterdamse grachten op te snuiven.

Voor de echte avonturiers is er de Amsterdam City Swim, een liefdadigheidsevenement met een hoge intensiteit waarbij deelnemers een duik nemen in de Amsterdamse grachten. Zwemmers leggen een parcours van 2 kilometer af door de historische Amsterdamse grachten, beginnend bij het Marineterrein en eindigend bij de Keizersgracht. Deze activiteit is voor sterke zwemmers en vereist een wetsuit en inschrijving vooraf. Het biedt een zeldzame, meeslepende fysieke verbinding met de Amsterdamse grachten, omringd door duizenden juichende toeschouwers langs de kades.

Combineer sightseeing met impact op het milieu door mee te gaan met een plastic vistocht op de Amsterdamse grachten. Met een net haal je plastic afval en "schatten" uit de Amsterdamse grachten terwijl je leert over de moderne inspanningen van de stad om de waterwegen schoon te houden. Dit is een gezinsvriendelijke activiteit met een lage intensiteit die meestal 2 uur duurt. Je hebt geen uitrusting nodig, want netten en handschoenen worden verstrekt.

Als je je ooit hebt afgevraagd hoe het leven is onder het oppervlak van de Amsterdamse grachten, dan is een bezoek aan het Woonbootmuseum een must. Gelegen aan de Prinsengracht, een van de beroemdste grachten van Amsterdam, showt deze stilstaande aak het slimme gebruik van ruimte dat nodig is om op het water te leven. Dit is een wandeling van 30 minuten met een zeer lage intensiteit, dus perfect voor gezinnen. Het biedt een gezellige, tastbare kijk op de unieke wooncultuur die alleen op de Amsterdamse grachten te vinden is.

Historisch gezien had het water in de Amsterdamse grachten te kampen met grote vervuilingsproblemen. Tot halverwege de 19e eeuw stonden de Amsterdamse grachten vaak stil en dienden ze als open riool voor de groeiende bevolking van de stad. Om dit op te lossen werd in 1879 het Gemaal Zeeburg in gebruik genomen om de Amsterdamse grachten door te spoelen met schoner water uit de Zuiderzee (en later het Markermeer). Terwijl het stadscentrum in 1935 begon met het aansluiten op moderne riolering, bleven veel huizen langs de Amsterdamse grachten tot 1987 hun afvalwater rechtstreeks op het water lozen. Tegenwoordig moeten alle woonboten op de Amsterdamse grachten volgens strenge regels worden aangesloten op het gemeentelijke riool, zodat het water schoner is dan het in eeuwen is geweest.

Behoud heeft hoge prioriteit bij het moderne beheer van de Amsterdamse grachten. Een fascinerend onderdeel van het onderhoud van de stad is het 'fietsvissen' waarbij gespecialiseerde hydraulische klauwen op boten worden gebruikt om elk jaar duizenden gezonken fietsen van de bodem van de Amsterdamse grachten te halen. Naast het verwijderen van puin heeft de stad strikte "emissievrije" zones ingevoerd op de Amsterdamse grachten, waarbij commerciële rondvaartboten zijn overgestapt van diesel naar elektrische aandrijving om geluidsoverlast en watervervuiling te verminderen. Bezoekers worden aangemoedigd om deze milieu-inspanningen te steunen door elektrische boten te huren en gebruik te maken van de vele openbare vuilnisbakken om te voorkomen dat zwerfafval in het kwetsbare ecosysteem van de Amsterdamse grachten terechtkomt.